Adil Kullanım (Fair Use)

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun)’nda adil kullanıma ilişkin bir hüküm bulunmaktadır. Bu hükme göre, telif hakkıyla korunan bir eserin çoğaltılması; eğitim, akademik çalışma ve araştırma amaçlarıyla kullanılması hâlinde adil kullanım kapsamında değerlendirilebilir. Ancak kullanım bu amaçlardan biri için olsa dahi, çoğaltmanın adil kullanım sayılıp sayılmayacağı; “kullanılan kısmın miktarı ve eserin bütünü içindeki önemi” gibi ölçütlere göre değerlendirilir.

Adil kullanım kavramı yoruma açık olup, kanunda telifli bir eserin hangi kullanımlarının kesin olarak adil kullanım sayılacağı açıkça belirtilmemiştir ve doğrudan uygulanabilecek bir yönetmelik de bulunmamaktadır. Bu nedenle adil kullanım değerlendirmeleri; Türkiye, Avrupa Birliği ve ABD uygulamaları dikkate alınarak yapılmaktadır. Telif hakkı ihlali riskini en aza indirmek amacıyla Bilgi Merkezi, aşağıdaki durumları adil kullanım kapsamında değerlendirmektedir:

  • Öğretim elemanları tarafından hazırlanan ders notları, sınav soruları veya ders materyalleri,
  • Bir dergi sayısından yalnızca bir makale,
  • Bir bilgi kaynağından bir bölüm veya %10 (format değişikliği kabul edilmez),
  • Elektronik kaynağa ait bağlantı (link) bilgisi,
  • Filmlerin %10’u (bu konuda tartışmalar sürmekte olup görüş birliği bulunmamaktadır).

İntihal (Plagiarism)

Oxford English Dictionary’e göre intihal; “başkasına ait bir eseri, fikri vb. alarak, bunu kendi eseriymiş gibi sunma; edebî hırsızlık” anlamına gelmektedir. İntihali önlemek için, başkasına ait bir çalışma kullanıldığında mutlaka kaynak gösterilmelidir.

Sabancı Üniversitesi’nde intihali önlemek amacıyla Turnitin programı kullanılmaktadır. (Turnitin hakkında daha fazla bilgi için Bilgi Teknolojileri birimi ile iletişime geçiniz.)

Akademik Dürüstlük Bildirimi (Academic Integrity Statement)

Akademik Dürüstlük Bildirimi’nde de belirtildiği üzere, akademik üretim sürecinde; esinlenilen ve yararlanılan her kaynağa, uygun olan her yerde ve her zaman doğru ve açık biçimde atıf yapmak, akademik etiğin vazgeçilmez bir kuralıdır. Öğrenciler ve eğitim-öğretim kadrosu materyal hazırlarken, her türlü bilgi ve bilgi kaynağını fikri mülkiyet ve ticari haklara uygun biçimde kullanır ve telif hakkı sahibine saygı gösterir.

Kaynaklar; çoğaltılamaz, kopyalanamaz, başka bir formata dönüştürülemez veya kiralanamaz; ayrıca başkalarının bu tür eylemleri gerçekleştirmesine de izin verilmez.