Açık Erişim (Open Access - OA) Nedir?
Açık erişim (OA); araştırma yayınlarının veya sonuçlarının dijital ortamda ücretsiz olarak sunulmasıdır. Bu sayede herkes bu yayınlara hiçbir ücret ödemeden erişebilir, okuyabilir ve bu çalışmalardan yararlanabilir.
Açık Erişimin Faydaları:
- Ücretsiz erişim
- Daha fazla kullanım / Daha fazla kişiye ulaşma
- Daha verimli araştırma sonuçları
- Daha fazla atıf alma
- Güvenilir ve doğru üst veri (metadata)
- Uzun vadeli koruma
- Farklı arama motorlarından erişilebilirlik
- Bilimsel iletişimin güçlenmesi
- Dergi fiyatlarındaki artışın önlenmesi
- Bilimsel bilginin her dilden kullanılabilir ve paylaşılabilir hale gelmesi
- Disiplinler arası araştırmaların geliştirilmesi
- Araştırma, keşif ve inovasyon hızının artması
- Bütçesi veya büyüklüğü ne olursa olsun tüm kurumlar için erişimin demokratikleşmesi
- Akademik kurumların rekabet gücünün artması
Terimler Sözlüğü:
- Embargo (Ambargo): Yayıncının, bir makalenin açık arşivde ne kadar süre sonra yayımlanabileceğine dair koyduğu kısıtlama.
- Gold open access (Altın açık erişim): Bilimsel bir makalenin, bir yayın ücreti karşılığında doğrudan açık erişimli bir dergide yayımlanması.
- Green open access (Yeşil açık erişim): Bir makalenin, üniversitenin kurumsal arşivi gibi ücretsiz erişilebilen bir platformda eş zamanlı (paralel) olarak yayımlanması.
- Hybrid open access (Hibrit açık erişim): Yazarın, abonelik tabanlı bir dergideki münferit makalesini ücretsiz erişime açmak için ücret ödeme seçeneğine sahip olması.
- Post-print: Bir makalenin hakem değerlendirmesinden geçmiş ve değişiklikleri içeren versiyonu.
- Pre-print: Bir makalenin henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş ilk versiyonu.
Sabancı Üniversitesi Açık Bilim Politikası'na buradan ulaşabilirsiniz.