Sabancı Üniversitesi Bilgi Merkezi, her türlü basılı, dijital ve/veya görsel-işitsel materyalin telif haklarını ihlalden korumayı amaçlamaktadır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre, telif hakkı sahibinin izni olmaksızın; elektronik ve/veya basılı formatta edinilen Bilgi Merkezi materyalleri aşağıdaki şekillerde kullanılamaz:
- Üçüncü kişilere kâr amacıyla ödünç verilemez,
- Kamusal sunumlarda kullanılamaz,
- Kullanıcı(lar) tarafından aynı ya da farklı formatlarda kopyalanamaz veya çoğaltılamaz.
Bilgi Merkezi, bu tür ihlallerden sorumlu değildir.
İletişim
Telif hakları, adil kullanım (fair use), intihal ve akademik dürüstlük konularındaki soru veya önerileriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Mine Akkurt
0216 483 92 27
Sherpa / Romeo : dünya genelindeki yayıncıların açık erişim politikalarını bir araya getiren ve analiz eden çevrim içi bir kaynaktır. Dergi bazında; yazarların öz arşivleme (self-archiving) izinlerini ve telif haklarına ilişkin koşulları özet halinde sunar.
Creative Commons (CC) lisansları, telif hakkı kapsamındaki tüm yaratıcı materyallere otomatik olarak uygulanan hakları kolay ve anlaşılır biçimde yönetmenin bir yolunu sunar. Bu lisanslar, materyallerin esnek ve hukuken geçerli koşullar altında paylaşılmasına ve yeniden kullanılmasına olanak tanır.
Creative Commons, altı temel telif lisansından oluşan bir lisans seti sunar. Tek bir “Creative Commons lisansı” bulunmadığından; hem kendi materyalinize hangi lisansı uyguladığınızı hem de kullanmayı düşündüğünüz bir materyale hangi CC lisansının ve hangi sürümün uygulanmış olduğunu açıkça belirtmek önemlidir.
CC Lisansları
Atıf (CC BY)
Bu lisans, başkalarının çalışmanızı – ticari amaçlarla dâhil – dağıtmasına, uyarlamasına, değiştirmesine ve üzerine yeni çalışmalar inşa etmesine izin verir; tek koşul, özgün eserin sahibine atıf yapılmasıdır.
En esnek lisans türüdür ve lisanslı materyalin en geniş yayılımı için önerilir.
Atıf–Aynı Lisansla Paylaş (CC BY-SA)
Bu lisans, çalışmanızın uyarlanmasına izin verir; ancak atıf yapılmalı ve yeni çalışmalar aynı lisansla paylaşılmalıdır.
Atıf–Türetilemez (CC BY-ND)
Ticari kullanım dâhil yeniden paylaşıma izin verir; ancak uyarlanmış hâlde paylaşım yapılamaz.
Atıf–Ticari Olmayan (CC BY-NC)
Ticari olmayan amaçlarla uyarlamaya izin verir; yeni çalışmalar aynı lisansla paylaşılmak zorunda değildir.
Atıf–Ticari Olmayan–Aynı Lisansla Paylaş (CC BY-NC-SA)
Ticari olmayan uyarlamalara izin verir; atıf ve aynı lisans şarttır.
Atıf–Ticari Olmayan–Türetilemez (CC BY-NC-ND)
En kısıtlayıcı CC lisansıdır; yalnızca paylaşım yapılabilir, değişiklik ve ticari kullanım mümkün değildir.
Creative Commons lisansı nasıl uygulanır?
Creative Commons lisansları ücretsizdir. “Choose a Licence” aracıyla çalışmalarınıza kolayca uygulanabilir.
Adil Kullanım (Fair Use)
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun)’nda adil kullanıma ilişkin bir hüküm bulunmaktadır. Bu hükme göre, telif hakkıyla korunan bir eserin çoğaltılması; eğitim, akademik çalışma ve araştırma amaçlarıyla kullanılması hâlinde adil kullanım kapsamında değerlendirilebilir. Ancak kullanım bu amaçlardan biri için olsa dahi, çoğaltmanın adil kullanım sayılıp sayılmayacağı; “kullanılan kısmın miktarı ve eserin bütünü içindeki önemi” gibi ölçütlere göre değerlendirilir.
Adil kullanım kavramı yoruma açık olup, kanunda telifli bir eserin hangi kullanımlarının kesin olarak adil kullanım sayılacağı açıkça belirtilmemiştir ve doğrudan uygulanabilecek bir yönetmelik de bulunmamaktadır. Bu nedenle adil kullanım değerlendirmeleri; Türkiye, Avrupa Birliği ve ABD uygulamaları dikkate alınarak yapılmaktadır. Telif hakkı ihlali riskini en aza indirmek amacıyla Bilgi Merkezi, aşağıdaki durumları adil kullanım kapsamında değerlendirmektedir:
- Öğretim elemanları tarafından hazırlanan ders notları, sınav soruları veya ders materyalleri,
- Bir dergi sayısından yalnızca bir makale,
- Bir bilgi kaynağından bir bölüm veya %10 (format değişikliği kabul edilmez),
- Elektronik kaynağa ait bağlantı (link) bilgisi,
- Filmlerin %10’u (bu konuda tartışmalar sürmekte olup görüş birliği bulunmamaktadır).
İntihal (Plagiarism)
Oxford English Dictionary’e göre intihal; “başkasına ait bir eseri, fikri vb. alarak, bunu kendi eseriymiş gibi sunma; edebî hırsızlık” anlamına gelmektedir. İntihali önlemek için, başkasına ait bir çalışma kullanıldığında mutlaka kaynak gösterilmelidir.
Sabancı Üniversitesi’nde intihali önlemek amacıyla Turnitin programı kullanılmaktadır. (Turnitin hakkında daha fazla bilgi için Bilgi Teknolojileri birimi ile iletişime geçiniz.)
Akademik Dürüstlük Bildirimi (Academic Integrity Statement)
Akademik Dürüstlük Bildirimi’nde de belirtildiği üzere, akademik üretim sürecinde; esinlenilen ve yararlanılan her kaynağa, uygun olan her yerde ve her zaman doğru ve açık biçimde atıf yapmak, akademik etiğin vazgeçilmez bir kuralıdır. Öğrenciler ve eğitim-öğretim kadrosu materyal hazırlarken, her türlü bilgi ve bilgi kaynağını fikri mülkiyet ve ticari haklara uygun biçimde kullanır ve telif hakkı sahibine saygı gösterir.
Kaynaklar; çoğaltılamaz, kopyalanamaz, başka bir formata dönüştürülemez veya kiralanamaz; ayrıca başkalarının bu tür eylemleri gerçekleştirmesine de izin verilmez.