- Açık Erişim
- Açık Veri
- Açık Bilim
- ORCID
- SU Araştırma Veritabanı
- MİÜ (Makale İşleme Ücreti)
- Bibliyometri ve Altmetrikler
- Yağmacı Dergiler, Yayıncılar ve Konferanslar
- Açık Erişim Bültenleri
- Yayıncı Sözleşmeleri
- Telif Hakkı & Adil Kullanım
Açık Erişim (Open Access - OA) Nedir?
Açık erişim (OA); araştırma yayınlarının veya sonuçlarının dijital ortamda ücretsiz olarak sunulmasıdır. Bu sayede herkes bu yayınlara hiçbir ücret ödemeden erişebilir, okuyabilir ve bu çalışmalardan yararlanabilir.
Açık Erişimin Faydaları:
- Ücretsiz erişim
- Daha fazla kullanım / Daha fazla kişiye ulaşma
- Daha verimli araştırma sonuçları
- Daha fazla atıf alma
- Güvenilir ve doğru üst veri (metadata)
- Uzun vadeli koruma
- Farklı arama motorlarından erişilebilirlik
- Bilimsel iletişimin güçlenmesi
- Dergi fiyatlarındaki artışın önlenmesi
- Bilimsel bilginin her dilden kullanılabilir ve paylaşılabilir hale gelmesi
- Disiplinler arası araştırmaların geliştirilmesi
- Araştırma, keşif ve inovasyon hızının artması
- Bütçesi veya büyüklüğü ne olursa olsun tüm kurumlar için erişimin demokratikleşmesi
- Akademik kurumların rekabet gücünün artması
Terimler Sözlüğü:
- Embargo (Ambargo): Yayıncının, bir makalenin açık arşivde ne kadar süre sonra yayımlanabileceğine dair koyduğu kısıtlama.
- Gold open access (Altın açık erişim): Bilimsel bir makalenin, bir yayın ücreti karşılığında doğrudan açık erişimli bir dergide yayımlanması.
- Green open access (Yeşil açık erişim): Bir makalenin, üniversitenin kurumsal arşivi gibi ücretsiz erişilebilen bir platformda eş zamanlı (paralel) olarak yayımlanması.
- Hybrid open access (Hibrit açık erişim): Yazarın, abonelik tabanlı bir dergideki münferit makalesini ücretsiz erişime açmak için ücret ödeme seçeneğine sahip olması.
- Post-print: Bir makalenin hakem değerlendirmesinden geçmiş ve değişiklikleri içeren versiyonu.
- Pre-print: Bir makalenin henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş ilk versiyonu.
Sabancı Üniversitesi Açık Bilim Politikası'na buradan ulaşabilirsiniz.
Open Data Handbook, açık veriyi şu ifadeyle açıklamaktadır: "Açık veri; herhangi bir kişi tarafından, en fazla atıfta bulunma ve aynı şekilde paylaşma şartına tabi olmak kaydıyla, serbestçe kullanılabilen, yeniden kullanılabilen ve yeniden dağıtılabilen verilerdir."
Veri Türleri & Dosya Formatları:
-
PDF
-
HTML
-
Plain text
-
ZIP
-
MS Powerpoint
-
MS Word
-
Moving images: MPEG, AVI, Quicktime
-
Still images: TIFF, JPEG, PNG, GIF, BMP
Araştırma verilerinizi eklemek için bu bağlantıyı kullanabilir ve açık verilerinize buradan erişebilirsiniz: Manage Deposits (link: https://research.sabanciuniv.edu/cgi/users/home ).
OpenAIRE, FAIR prensipleri aşağıda tanımlamaktadır: FAIR prensipleri, araştırma çıktılarının daha kolay erişilebilmesi, anlaşılabilmesi, paylaşılabilmesi ve yeniden kullanılabilmesi için nasıl düzenlenmesi gerektiğini açıklar. Avrupa Komisyonu da dahil olmak üzere büyük fon sağlayan kuruluşlar, araştırma yatırımlarının bütünlüğünü ve etkisini en üst düzeye çıkarmak için FAIR veriyi teşvik etmektedir.
FAIR’in Dört Temel İlkesi:
“Bulunabilir (Findable)”
Meta veriler aracılığıyla keşfedilebilir; standart bir tanımlama mekanizması sayesinde tanımlanabilir ve konumu belirlenebilir olması.
“Erişilebilir (Accessible)”
Her zaman erişilebilir ve elde edilebilir olması; verinin kendisi kısıtlı olsa bile, meta verilerin açık olması.
“Birlikte Çalışabilir (Interoperable)”
Hem sözdizimsel olarak işlenebilir hem de anlamsal olarak anlaşılabilir olması; böylece araştırmacılar, kurumlar, kuruluşlar veya ülkeler arasında veri alışverişine ve yeniden kullanıma imkân tanıması.
“Yeniden Kullanılabilir (Reusable)”
Yeterince tanımlanmış olması ve mümkün olan en geniş yeniden kullanımı sağlayacak, en az kısıtlayıcı lisanslarla paylaşılması; diğer veri kaynaklarıyla entegrasyonun en az zahmetle yapılabilmesine olanak tanıması.
“DMPonline”, kurumsal ve fon sağlayıcı gerekliliklerini karşılayan veri yönetim planları oluşturmanıza, gözden geçirmenize ve paylaşmanıza yardımcı olur.
“Veri Yönetim Planı Kontrol Listesi (Checklist for a Data Management Plan)” içeriğini buradan bulabilirsiniz.
Neden bir veri yönetim planı hazırlanmalı?
Verilerinizi yönetmenin ve paylaşmanın birçok faydası vardır:
- İhtiyaç duyduğunuzda verilerinizi kolayca bulabilir ve anlayabilirsiniz.
- Proje personeli ayrıldığında veya yeni araştırmacılar katıldığında süreklilik sağlanır.
- Verilerin yeniden toplanması veya tekrar işlenmesi gibi gereksiz tekrarların önüne geçilir.
- Yayınların temelini oluşturan veriler korunur ve sonuçların doğrulanması mümkün olur.
- Veri paylaşımı, iş birliğini artırır ve araştırmayı ileriye taşır.
- Araştırmanız daha görünür olur ve etkisi artar.
- Diğer araştırmacılar verilerinize atıf yapabilir; böylece akademik katkınız tanınır.
Yukarıdaki bilgilerin tamamı Digital Curation Centre (DCC) tarafından sağlanmıştır.
Açık Bilim, araştırma sonuçlarının ve verilerin; araştırma ve bilgi teknolojileri kullanılarak araştırma topluluğu ve kamu ile ücretsiz ve şeffaf biçimde paylaşılmasını sağlar.
Özellikle kamu kaynaklarıyla yürütülen araştırmaların görünürlüğünü, izlenebilirliğini, verimliliğini ve yaygınlaştırılmasını artırır; bilimsel araştırma sisteminin üretkenliğini güçlendirir, tekrarlanan araştırmaların sayısını azaltır ve uluslararası bağları kuvvetlendirir.
Plan S, Eylül 2018'de başlatılan Açık Erişimli yayıncılık girişimidir. Plan, uluslararası bir araştırma fon sağlayıcıları konsorsiyumu olan cOAlition S tarafından desteklenmektedir. Plan S, 2021'den itibaren kamu hibeleriyle finanse edilen araştırmalardan kaynaklanan bilimsel yayınların, uyumlu Açık Erişimli dergilerde veya platformlarda yayınlanmasını zorunlu kılmaktadır.
“2021’den itibaren, ulusal, bölgesel ve uluslararası araştırma konseyleri ile fon sağlayıcı kuruluşlar tarafından kamu veya özel fonlarla desteklenen araştırmalardan elde edilen tüm akademik yayınlar; Açık Erişim dergilerinde, Açık Erişim platformlarında yayımlanmalı veya embargosuz şekilde Açık Erişim arşivleri üzerinden derhal erişime açılmalıdır.”*
* Ocak 2020’den sonra Plan S’yi politikalarına dahil etmeyi kabul eden fon sağlayıcılar için başlangıç tarihi, bu kabulden bir yıl sonrasıdır.
Ayrıca:
- Telif hakkı, yazarlarda veya kurumlarında kalır. Tüm yayınlar, Berlin Bildirgesi’nde tanımlanan gereklilikleri karşılamak amacıyla tercihen Creative Commons Atıf (CC BY) lisansı olmak üzere açık bir lisans altında yayımlanmalıdır.
- Fon sağlayıcılar, yüksek kaliteli Açık Erişim dergileri, platformları ve arşivlerinin sunması gereken hizmetlere ilişkin sağlam ölçütler ve gereklilikler geliştirecektir.
- Yüksek kaliteli Açık Erişim dergileri veya platformları henüz mevcut değilse, fon sağlayıcılar bunların kurulmasını ve desteklenmesini eşgüdümlü biçimde teşvik edecek; gerekli durumlarda Açık Erişim altyapıları da desteklenecektir.
- Uygun olduğu durumlarda Açık Erişim yayın ücretleri, bireysel araştırmacılar yerine fon sağlayıcılar veya araştırma kurumları tarafından karşılanacaktır; tüm araştırmacıların çalışmalarını Açık Erişim olarak yayımlayabilmesi gerektiği kabul edilmektedir.
- Fon sağlayıcılar, Açık Erişim dergi ve platformları için farklı iş modellerini destekler. Yayın ücretleri uygulandığında, bu ücretler sunulan yayın hizmetleriyle orantılı olmalı ve şeffaf bir yapıya sahip olmalıdır; böylece pazarın ve fon sağlayıcıların olası standartlaştırma ve ücret üst sınırı uygulamalarını değerlendirmesi mümkün olur.
- Fon sağlayıcılar; hükümetleri, üniversiteleri, araştırma kuruluşlarını, kütüphaneleri, akademileri ve bilimsel dernekleri strateji, politika ve uygulamalarını—özellikle şeffaflığı sağlamak amacıyla—uyumlu hale getirmeye teşvik eder.
- Bu ilkeler tüm akademik yayın türleri için geçerlidir; ancak monografiler ve kitap bölümleri için Açık Erişim’e geçiş süresinin daha uzun olacağı ve ayrı bir süreç gerektirdiği kabul edilmektedir.
- Fon sağlayıcılar hibrit yayıncılık modelini desteklemez. Ancak tam Açık Erişim’e geçişe yönelik, net bir zaman çizelgesi olan ve yalnızca dönüştürücü anlaşmalar kapsamında, geçiş süreci olarak bu tür düzenlemelere sınırlı mali destek sağlanabilir.
- Fon sağlayıcılar, uyumu izleyecek ve uyumsuz yararlanıcılar/hibe alanlar için yaptırım uygulayacaktır.
- Fon sağlayıcılar, fonlama kararları sırasında araştırma çıktılarının değerlendirilmesinde; yayın kanalını, etki faktörünü veya diğer dergi metriklerini değil, çalışmanın özsel bilimsel değerini esas almayı taahhüt eder.
Daha fazla bilgi için: https://www.coalition-s.org/
Avrupa Açık Bilim Bulutu (European Open Science Cloud – EOSC), Avrupa Komisyonu tarafından; araştırmacılara, yenilikçilere, şirketlere ve vatandaşlara, araştırma, yenilik ve eğitim amaçları doğrultusunda verilerin, araçların, yayınların ve tüm EOSC kaynaklarının depolanması, erişilmesi ve yeniden kullanılması için varsayılan olarak açık, verimli ve disiplinler arası bir ortam sunmak amacıyla teşvik edilmektedir.
Daha fazla bilgi için: EOSC Portal
ORCID Nedir?
ORCID (Open Researcher and Contributor ID), araştırmacıları birbirinden ayırt etmek için benzersiz bir dijital tanımlayıcı sağlayan ve tüm akademik/profesyonel faaliyetleriniz arasında otomatik bağlantılar kurulmasını destekleyen bir sistemdir.
Get an ORCID iD!
Click the button below to create a new ORCID iD (if you don't already have one)
and connect it to Sabancı University.
Register Orcid Contact
ORCID ile ilgili sorularınız için cataloging@sabanciuniv.edu adresinden bize ulaşabilirsiniz.
“SU Research Database”, Sabancı Üniversitesi’nin Kurumsal Arşivi’dir. Resmî olarak 2007 yılında kurulmuş ve E-prints yazılımını kullanmaya başlamıştır. Uygulama sürecinin ardından, arşivde depolanan tüm veriler Ocak 2008 itibarıyla dünya genelinde erişime açılmıştır. O tarihten bu yana arşiv, kullanıcı ihtiyaçlarına göre başarıyla işletilmekte ve sürekli geliştirilmektedir.
Arşivin temel amacı, Sabancı Üniversitesi mensuplarının bilimsel çıktılarının düzenlenmesi ve geniş kitlelere yaygınlaştırılmasıdır.
Sabancı Üniversitesi Araştırma Veritabanı’na giriş yapmak için bu bağlantıyı kullanabilir; yüklediğiniz çalışmalara Manage Deposits bölümünden erişebilirsiniz.
SU Research Database’e eklenebilecek içerik türleri:
- Makale (Article)
- Kitap (Book)
- Kitap İncelemesi (Book Review)
- Kitap Bölümü / Bölüm (Book Section / Chapter)
- Konferans Bildirileri (Papers in Conference Proceedings)
- Veri Seti (Dataset)
- Monografi (Monograph)
- Editörlüğü Yapılan Ciltler / Özel Sayılar (Volumes Edited / Special Issues)
- Çalışma Makalesi / Teknik Rapor (Working Paper / Technical Report)
SU Research Database ile ilgili soru veya önerileriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Burcu Ersoy
0216 483 92 06
Makale işleme ücreti (APC), bir makalenin ücretsiz olarak çevrimiçi olarak erişilebilir hale getirilmesi için yayıncıya ödenen bir ücrettir.
Yayınevleri APC websiteleri:
American Physical Society (APS)
Brill Online Journal Collection
Cambridge University Press (CUP)
Bibliyometri nedir?
Bibliyometri, yayınların istatistiksel olarak analiz edilmesidir. Bibliyometrik analizler, bilimsel yayınlara dayalı istatistiksel çalışmalardır.
Bibliyometriyi şu amaçlarla kullanabilirsiniz:
- Yeni araştırma alanlarını belirlemek
- Araştırma çıktılarınızın etkisini kanıtlamak
(iş başvuruları, akademik yükseltme veya araştırma fonları için) - Yayın yapılabilecek uygun bilimsel dergileri belirlemek
- Olası araştırma iş birliklerini tespit etmek
Bibliyometrik ölçüt türleri:
- Atıf sayıları (Citations)
- H-indeksi (H-index)
- SNIP ve SJR gibi dergi ölçütleri
- Google Scholar Metrics
Bibliyometrik verilere ulaşabileceğiniz kaynaklar:
- Web of Science
- Scopus
- Google Scholar
- SciVal
- InCites
- Journal Citation Reports
Yağmacı (Predatory) Dergiler, yazarlardan yayın ücreti talep ederek kazanç sağlar; ancak hakemlik (peer review) veya editoryal değerlendirme hizmetlerini sunmaz. Akademik yayıncılıkta kabul edilen standartlara uymadıkları için, makalelerin yayımlanmasında çoğu zaman olağan dışı derecede hızlı süreçler vaat ederler.
Makale yayımlamak için güvenilir Açık Erişim dergileri bulma:
Olası yağmacı yayıncıları belirlemek için:
Bir derginin güvenilirliğini değerlendirmek için:
Yağmacı (Predatory) Konferanslar
Yağmacı konferanslar, görünüşte meşru bilimsel konferanslar gibi organize edilir; ancak sunumlar üzerinde yeterli editoryal kontrol sağlamaz. Bu konferanslar genellikle kötü organize edilir, hakem değerlendirmesi sunmaz ya da bazı durumlarda hiç gerçekleşmez.
Güncel veriler, yağmacı konferansların sayısının artık sözde meşru konferanslardan daha fazla olduğunu göstermektedir. Yaygın kanının aksine, bu konferansların tamamı küçük ve amatör organizasyonlar değildir. Kâr elde edebilmek için çoğu zaman düzgün görünen bir organizasyon yapısı kurulur. Ayırt edici işaretlerden biri, düşük kaliteli çalışmaların, tanınmış akademisyenlerin araştırmalarıyla aynı programda sunulmasıdır. Bununla birlikte başka birçok uyarı işareti de bulunmaktadır.
Daha fazla bilgi için:
- Tips on How to Identify and Avoid Predatory Conferences
(Bir konferansa kaydolmadan önce dikkate alınması gereken soruları içeren kontrol listesi) - Think. Check. Attend.
(Bir konferansın meşru olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olan; yağmacı konferansları tanımak için rehberler sunan bir girişim)
OKU ve YAYIMLA (Read & Publish) ANLAŞMALARI
Aşağıda belirtilen veri tabanları ile yapılan özel anlaşmalar hakkında sizleri bilgilendirmek isteriz. Bu anlaşmalar sonucunda, kurumumuz mensubu sorumlu yazarların (corresponding author) yayınlayacakları makaleler, Makale İşleme Ücreti (APC) ödenmeksizin "Açık Erişim" (OA) olarak yayımlanabilecektir.
American Chemical Society (ACS)
Kota: 5
Sorumlu yazarı kurumumuzla ilişkili olan ve ACS dergilerinde yayımlanacak makaleler, kurumsal kota dahilinde APC ücreti ödenmeden Açık Erişim olarak yayımlanacaktır. Anlaşma 2025–2027 yıllarını kapsamaktadır.
Kurumumuza tahsis edilen kota yıllık 7 makaledir.
Kalan kurumsal kota: 5
ACS -ANKOS website | ACS Yayınları| ACS Anlaşma Detayları | Dergi Listesi
Cambridge University Press (CUP)
2026
Cambridge University Press (CUP) ile 2024 yılında başlayan "Oku ve Yayımla" anlaşması 2026 yılı boyunca devam edecektir.
Bu anlaşma kapsamında, Sabancı Üniversitesi mensupları Hibrit ve Altın Açık Erişim dergilerinde yayınlanacak makaleler için herhangi bir Makale İşleme Ücreti (APC) ödemeyeceklerdir.
CUP Konular | Anlaşma Detayları | Oku ve Yayınla Anlaşma İçeriği | Dergi Listesi
Oxford Journals Online
2026
Sorumlu yazarlar, Oxford Journals Online 2026 Dergi Koleksiyonu içerisinde yer alan Hibrit dergilerde; "research article, review article, brief report ve case report" yayın türlerinde Makale İşlem Bedeli (APC) ödemeden sınırsız açık erişim yayın yapabileceklerdir.
Dergi politikasına bağlı olarak; sayfa ücretleri, renkli basım ücretleri, gönderim ücreti, ek sayfa ücretleri ve ayrı basım (offprint) ücretleri gibi ek maliyetler Oku & Yayımla anlaşması kapsamı dışındadır. Sorumlu yazarların, yayın gönderimi öncesinde derginin “Instructions to Authors” (Yazarlara Talimatlar) sayfasını mutlaka kontrol etmesi gerekmektedir.
2026 Oxford Journals Online koleksiyonuna yeni katılan Hibrit dergiler Oku & Yayımla anlaşmasına dahil edilmiştir.
Tam Açık Erişim (fully Open Access) dergilerde yapılacak yayınlarda %25 APC indirimi uygulanacaktır.
Springer Nature
2026
TÜBİTAK ULAKBİM tarafından yürütülen EKUAL Projesi kapsamında, Springer Nature yayınevine ait 2.300’den fazla elektronik dergiye erişim sağlanmaktadır. Daha önce sadece "Erişim" (Read-only) odaklı olan 2022–2024 anlaşması, 1 Ocak 2024 tarihinden itibaren 2024–2026 dönemini kapsayacak şekilde "Oku & Yayımla" (Read & Publish) modeline dönüştürülmüştür.
Ulusal düzeydeki bu ikinci "açık erişim makale yayınlama anlaşması" kapsamında, Türkiye’deki tüm üniversiteler Springer Nature'ın 2.300’den fazla e-dergisine erişim sağlamaya devam edecektir. Bununla birlikte, EKUAL üyesi kurumların yazarlarının Web of Science’da (SCI, SSCI, AHCI) yer alan, Q1 ve Q2 Grubu Springer Nature Hibrit Dergilerinde yayımlanacak “Original Article”, “Review Article” ve “Continuing Education” türündeki yayınları Açık Erişim desteği kapsamında olacaktır.
Sorumlu yazarı EKUAL üyesi bir kurum olan, kapsam dahilindeki Springer Nature hibrit dergilerine gönderilmiş ve kabul edilmiş yayınların, yazarın talep etmesi halinde APC ücreti ödenmeksizin Açık Erişimli yayımlanması mümkün olacaktır.
(Dergi listesi, yayıncı tarafından sağlandığında paylaşılacaktır.)
2026 Ulusal Kotası: 3094 makale
BMC
İndirim
Springer Nature ile yapılan Oku ve Yayımla anlaşması BMC dergi grubunu kapsamamaktadır. Ancak BMC, "Country-tiered APC pricing pilot" uygulaması kapsamında ülkemizdeki belirli dergilerde %75 indirim sağlamaktadır.
SAGE
İndirim
SAGE ile yapılan anlaşma kapsamında, dergilerin %95'ini kapsayan SAGE Choice paketi sunulmaktadır. Kurum yazarları ilgili dergilerde APC tutarını indirimli olarak ödeyecektir. Ödenecek tutar: 200 GBP olarak uygulanacaktır.
Sage Choice dergileri, Premier paketindeki Hybrid dergilerden oluşmaktadır. Gold OA dergiler anlaşma kapsamında değildir.
Sorularınız için Bilgi Merkezi ile iletişime geçebilirsiniz: cataloging@sabanciuniv.edu
Sabancı Üniversitesi Bilgi Merkezi, her türlü basılı, dijital ve/veya görsel-işitsel materyalin telif haklarını ihlalden korumayı amaçlamaktadır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre, telif hakkı sahibinin izni olmaksızın; elektronik ve/veya basılı formatta edinilen Bilgi Merkezi materyalleri aşağıdaki şekillerde kullanılamaz:
- Üçüncü kişilere kâr amacıyla ödünç verilemez,
- Kamusal sunumlarda kullanılamaz,
- Kullanıcı(lar) tarafından aynı ya da farklı formatlarda kopyalanamaz veya çoğaltılamaz.
Bilgi Merkezi, bu tür ihlallerden sorumlu değildir.
İletişim
Telif hakları, adil kullanım (fair use), intihal ve akademik dürüstlük konularındaki soru veya önerileriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Mine Akkurt
0216 483 92 27
Sherpa / Romeo : dünya genelindeki yayıncıların açık erişim politikalarını bir araya getiren ve analiz eden çevrim içi bir kaynaktır. Dergi bazında; yazarların öz arşivleme (self-archiving) izinlerini ve telif haklarına ilişkin koşulları özet halinde sunar.
Creative Commons (CC) lisansları, telif hakkı kapsamındaki tüm yaratıcı materyallere otomatik olarak uygulanan hakları kolay ve anlaşılır biçimde yönetmenin bir yolunu sunar. Bu lisanslar, materyallerin esnek ve hukuken geçerli koşullar altında paylaşılmasına ve yeniden kullanılmasına olanak tanır.
Creative Commons, altı temel telif lisansından oluşan bir lisans seti sunar. Tek bir “Creative Commons lisansı” bulunmadığından; hem kendi materyalinize hangi lisansı uyguladığınızı hem de kullanmayı düşündüğünüz bir materyale hangi CC lisansının ve hangi sürümün uygulanmış olduğunu açıkça belirtmek önemlidir.
CC Lisansları
Atıf (CC BY)
Bu lisans, başkalarının çalışmanızı – ticari amaçlarla dâhil – dağıtmasına, uyarlamasına, değiştirmesine ve üzerine yeni çalışmalar inşa etmesine izin verir; tek koşul, özgün eserin sahibine atıf yapılmasıdır.
En esnek lisans türüdür ve lisanslı materyalin en geniş yayılımı için önerilir.
Atıf–Aynı Lisansla Paylaş (CC BY-SA)
Bu lisans, çalışmanızın uyarlanmasına izin verir; ancak atıf yapılmalı ve yeni çalışmalar aynı lisansla paylaşılmalıdır.
Atıf–Türetilemez (CC BY-ND)
Ticari kullanım dâhil yeniden paylaşıma izin verir; ancak uyarlanmış hâlde paylaşım yapılamaz.
Atıf–Ticari Olmayan (CC BY-NC)
Ticari olmayan amaçlarla uyarlamaya izin verir; yeni çalışmalar aynı lisansla paylaşılmak zorunda değildir.
Atıf–Ticari Olmayan–Aynı Lisansla Paylaş (CC BY-NC-SA)
Ticari olmayan uyarlamalara izin verir; atıf ve aynı lisans şarttır.
Atıf–Ticari Olmayan–Türetilemez (CC BY-NC-ND)
En kısıtlayıcı CC lisansıdır; yalnızca paylaşım yapılabilir, değişiklik ve ticari kullanım mümkün değildir.
Creative Commons lisansı nasıl uygulanır?
Creative Commons lisansları ücretsizdir. “Choose a Licence” aracıyla çalışmalarınıza kolayca uygulanabilir.
Adil Kullanım (Fair Use)
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (5846 sayılı Kanun)’nda adil kullanıma ilişkin bir hüküm bulunmaktadır. Bu hükme göre, telif hakkıyla korunan bir eserin çoğaltılması; eğitim, akademik çalışma ve araştırma amaçlarıyla kullanılması hâlinde adil kullanım kapsamında değerlendirilebilir. Ancak kullanım bu amaçlardan biri için olsa dahi, çoğaltmanın adil kullanım sayılıp sayılmayacağı; “kullanılan kısmın miktarı ve eserin bütünü içindeki önemi” gibi ölçütlere göre değerlendirilir.
Adil kullanım kavramı yoruma açık olup, kanunda telifli bir eserin hangi kullanımlarının kesin olarak adil kullanım sayılacağı açıkça belirtilmemiştir ve doğrudan uygulanabilecek bir yönetmelik de bulunmamaktadır. Bu nedenle adil kullanım değerlendirmeleri; Türkiye, Avrupa Birliği ve ABD uygulamaları dikkate alınarak yapılmaktadır. Telif hakkı ihlali riskini en aza indirmek amacıyla Bilgi Merkezi, aşağıdaki durumları adil kullanım kapsamında değerlendirmektedir:
- Öğretim elemanları tarafından hazırlanan ders notları, sınav soruları veya ders materyalleri,
- Bir dergi sayısından yalnızca bir makale,
- Bir bilgi kaynağından bir bölüm veya %10 (format değişikliği kabul edilmez),
- Elektronik kaynağa ait bağlantı (link) bilgisi,
- Filmlerin %10’u (bu konuda tartışmalar sürmekte olup görüş birliği bulunmamaktadır).
İntihal (Plagiarism)
Oxford English Dictionary’e göre intihal; “başkasına ait bir eseri, fikri vb. alarak, bunu kendi eseriymiş gibi sunma; edebî hırsızlık” anlamına gelmektedir. İntihali önlemek için, başkasına ait bir çalışma kullanıldığında mutlaka kaynak gösterilmelidir.
Sabancı Üniversitesi’nde intihali önlemek amacıyla Turnitin programı kullanılmaktadır. (Turnitin hakkında daha fazla bilgi için Bilgi Teknolojileri birimi ile iletişime geçiniz.)
Akademik Dürüstlük Bildirimi (Academic Integrity Statement)
Akademik Dürüstlük Bildirimi’nde de belirtildiği üzere, akademik üretim sürecinde; esinlenilen ve yararlanılan her kaynağa, uygun olan her yerde ve her zaman doğru ve açık biçimde atıf yapmak, akademik etiğin vazgeçilmez bir kuralıdır. Öğrenciler ve eğitim-öğretim kadrosu materyal hazırlarken, her türlü bilgi ve bilgi kaynağını fikri mülkiyet ve ticari haklara uygun biçimde kullanır ve telif hakkı sahibine saygı gösterir.
Kaynaklar; çoğaltılamaz, kopyalanamaz, başka bir formata dönüştürülemez veya kiralanamaz; ayrıca başkalarının bu tür eylemleri gerçekleştirmesine de izin verilmez.